Nhớ về đồng đội. Hồi kí của Nguyễn Duy Tiến

Huấn luyện xong, đơn vị chúng tôi sang Lào cùng bạn chống giặc, bảo vệ vùng giải phóng phía Đông Bắc tỉnh Luông Pha Băng nước bạn. Một thời gian sau, tôi lại chuyển sang đại đội bộ binh cũng thuộc Tiểu đoàn 907, khi ấy vào đầu năm 1972...

Khẩu đội cối 82mm trong chiến dịch Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng (Lào) năm 1972.

Ảnh tư liệu, nguồn qdnd.vn

Nhớ về đồng đội

 Hồi kí: Nguyễn Duy Tiến

Sau ngày nhập ngũ, chúng tôi được biên chế vào đại đội pháo binh của Tiểu đoàn 907, bộ đội địa phương Lai Châu, tập trung huấn luyện tại xã Chiềng Mung, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Huấn luyện xong, đơn vị chúng tôi sang Lào cùng bạn chống giặc, bảo vệ vùng giải phóng phía Đông Bắc tỉnh Luông Pha Băng nước bạn. Một thời gian sau, tôi lại chuyển sang đại đội bộ binh cũng thuộc Tiểu đoàn 907, khi ấy vào đầu năm 1972...

Dù là pháo binh hay bộ binh, quân số một đại đội cũng chỉ trên dưới trăm người. Tuy thế, cho đến nay đã hơn bốn mươi năm nên không thể nhớ hết tên của anh em trong cùng đại đội, nếu bây giờ mà gặp mặt, tôi vẫn có thể nhận mặt người cùng đại đội với nhau. Dẫu dân tộc Kinh, Thái, Mông hay người ở Lạng Sơn, Yên Bái, Lai Châu hay Điện Biên. Sau giải phóng nhiều người đã trưởng thành, giữ các vị trí công tác cao, có những người đã khuất. Tôi vẫn nhớ như in khuôn mặt từng người. Một trong những người sau chiến tranh vẫn sống và công tác là anh Bùi Minh Thứ, đại đội trưởng pháo binh. Trước lúc nghỉ hưu, anh mang quân hàm cấp Tướng, đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Sơn Bình. Nay anh đang nghỉ ngơi tĩnh dưỡng tại Hà Đông. Anh Nguyễn Văn Suất, Chính trị viên trưởng đại đội pháo binh là đồng hương Hòa Bình với anh Thứ. Khi đại đội pháo binh tách khỏi Tiểu đoàn 907, anh Suất vẫn là Chính trị viên trưởng đại đội pháo binh, Bí thư Chi bộ đại đội. Anh là người giới thiệu tôi vào Đảng. Sau hòa bình thì chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra, anh Suất và một số đồng đội tôi đã hi sinh anh dũng ở biên giới Giào San, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Tôi vô cùng đau đớn và thương tiếc anh. Sau, hài cốt anh được đưa về nghĩa trang Kì Sơn tỉnh Hòa Bình, quê hương anh. Tên anh được ghi trên bia đá Đài Tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ cạnh quốc lộ 6 thuộc thị trấn Kì Sơn tỉnh Hòa Bình. Khi hi sinh, anh mang quân hàm Đại úy, Chính trị viên trưởng tiểu đoàn.

Tôi cũng không bao giờ quên những đồng chí đồng đội bị thương và hi sinh trên đất bạn Lào như các anh Lò Văn Văn, Lý Văn Thớm, Lò Văn Phương và một số đồng đội thương binh khác. Trong số đó, người đồng đội có ấn tượng sâu sắc là liệt sĩ Lò Văn Văn quê ở Noong Hẻo, Sìn Hồ, Lai Châu. Khi còn huấn luyện ở Mai Sơn, Văn được giao là khẩu đội phó của một trong hai khẩu đội 12 li 7 thuộc đại đội pháo binh. Chúng tôi làm công tác dân vận rất tốt nên được ở nhờ nhà dân. Chiều nào cũng thế, huấn luyện xong, lúc đi tắm là Văn mang theo gánh ống bương to đựng nước (thay cho xô, thùng). Tắm xong, lúc về Văn gánh nước về cho gia đình. Cơm chiều xong, Văn bế cháu nhỏ cho gia đình rảnh tay làm cơm, chăm lợn gà. Gia đình và bà con trong bản rất quý anh. Văn cao ráo, trắng trẻo, đẹp trai lại hát hay nên được nhiều cô gái trong bản để ý.

Huấn luyện xong, chúng tôi sang Lào bằng đường bộ qua cửa khẩu Huổi Puốc xã Mường Nhà của huyện Điện Biên bây giờ. Hành quân liên tục 14 ngày, ngày đi đêm nghỉ. Nơi nào có bà con dân tộc Lào sinh sống mời ải noọng Việt lăm vông là chúng tôi nhận lời ngay. Những đêm ấy, chúng tôi quây quần bên đống lửa bập bùng giữa sân bản cùng bà con và các cô gái Lào duyên dáng lăm vông  theo tiếng trống bập bùng. Đầu tiên là các cô gái Lào mềm mại nhún chân mời bộ đội Việt Nam, hết một bài lại về chỗ và đến lượt bộ đội ra mời các cô để lăm vông tiếp. Mỗi lần đến lượt anh em chúng tôi mời bà con đi ra để lăm vông là Văn đứng lên theo sau Chính trị viên Suất, anh em chúng tôi đứng lên sau vì hầu hết chúng tôi sang Lào lần đầu, chưa bao giờ múa lăm vông. Dù rất ngượng nghịu với các động tác vừa học xong, nhưng chúng tôi cũng mời được chị em lăm vông rất say sưa. Văn là người thuộc rất nhiều bài hát Lào bằng cả hai thứ tiếng Lào và Việt. Văn thuộc cả những bài hát lăm tơi và các bài ca cách mạng Lào. Văn múa rất dẻo, bước đi uyển chuyển nhịp nhàng bên những cô gái Lào, vì Văn đã được sang công tác bên Lào trước rồi. Bà con dân bản nhìn Văn, thầm khen bộ đội Việt Nam cũng có người lăm vông, hát dân ca Lào hay thế.

Đến địa điểm tập kết không lâu, đơn vị chúng tôi đã ra quân trận đầu pháo kích bằng hỏa tiễn ĐKB nhằm tiêu diệt một phần sinh lực địch ở một điểm cao, đó là đỉnh Phu Huội. Đây là một đỉnh cao trên núi đá vôi, đánh bằng bộ binh rất khó. Hằng ngày, địch phải tiếp tế cho điểm cao này bằng máy bay trực thăng, kể cả nước ăn. Theo dự đoán của cấp trên và Thủ trưởng đơn vị, địch sẽ cho máy bay từ sân bay Luông Pha Băng ra yểm trợ, vì vậy, cùng với việc pháo kích, đơn vị bố trí hai khẩu đội phòng không 12 li 7 gần chân núi Phu Huội để bắn máy bay. Còn ĐK82 bố trí ở sườn đồi đối diện Phu Huội. Quả thật, sau đêm pháo kích và bắn ĐK82, sáng hôm sau địch cho một tốp ba chiếc T28 quần đảo xung quanh đỉnh Phu Huội. Khi chúng sà thấp xuống tìm mục tiêu là lúc hai khẩu đội 12 li 7 cách nhau vài chục mét nhả đạn xối xả vào tốp máy bay. Khi chúng phát hiện trận địa 12 li 7, chúng thay nhau lao xuống cắt bom vào trận địa. Với tinh thần “nhằm thẳng quân thù mà bắn”, hai khẩu đội 12 li 7 thay nhau nhả đạn bắn trả. Một trong ba chiếc máy bay bị thương quay đầu về Luông Pha Băng, hai chiếc còn lại vẫn liên tục lao xuống cắt bom vung vãi. Chẳng may, một quả bom rơi trúng khẩu đội của Văn. Văn hi sinh tại chỗ. Hai chiến sĩ cùng khẩu đội và đồng chí Trung đội trưởng bị thương. Khẩu 12 li 7 bị hỏng nhẹ. Sau này tôi phải mang bộ phận hỏng ấy trao cho đồng chí Đức quân khí tiền phương chỉnh sửa.

Sau trận pháo kích và đánh trả máy bay địch, điểm cao Phu Huội của địch bị thiệt hại nặng, chúng phải bỏ chạy. Thi hài của Văn được anh em mai táng tại một nghĩa trang dã chiến nhỏ trong thung lũng cách trận địa không xa. Chiều hôm sau, tôi được anh dân quân Lào và một thiếu niên ở bản Phu Nong Khoai dẫn đường đưa đến nơi mai táng Văn cách đơn vị đóng quân hơn cây số đường rừng. Nghĩa trang dã chiến có hơn chục ngôi mộ liệt sĩ Việt Nam đã được mai táng trước đây. Tôi vẽ sơ đồ mộ của Văn để lưu vào hồ sơ liệt sĩ của đơn vị. Vẽ sơ đồ xong, tôi vô cùng xúc động. Đứng trước mộ Văn và các đồng chí nơi đây mà không có lấy một nén nhang thắp cho đồng đội. Người dân quân và cậu thiếu niên cũng đứng im cúi đầu viếng chào các liệt sĩ cùng tôi. Nhưng cho đến nay, do điều kiện công tác mà tôi vẫn chưa biết nhiều về gia đình Lò Văn Văn, mà chỉ biết Văn lúc ấy còn bố mẹ và vợ con ở quê. Đến giờ, chắc bố mẹ Văn không còn, chỉ mong sao vợ con Văn khỏe mạnh, con của Văn được học hành nên người để Văn được mỉm cười nơi chín suối.

Những điều ghi lại, chia sẻ trên đây của tôi như thay cho nén tâm nhang kính viếng hương hồn Lò Văn Văn cùng các đồng đội đã hi sinh anh dũng trên đất bạn Lào, vì nhiệm vụ quốc tế thiêng liêng và cao cả.

N.D.T