Hải ơi, cứ đạp gió mà đi - Truyện ngắn của tác giả Giác:

“...Tôi, con tàu dưới lớp tảo chằng chịt/ Bị bão ném vào không trung lặng ngắt/ Và các tàu buồm và tàu tuần tra/ Chẳng buồn vớt bộ khung say xỉn nước…” Tôi nhìn Hải mặc chiếc áo đầy dầu máy và vết bẩn, khuôn mặt đầy mồ hôi, đọc bài thơ nổi tiếng "Con tàu say" của Arthur Rimbaud, đột nhiên cảm thấy có lẽ mình sẽ không bao giờ hiểu được bạn mình.

Ảnh Internet

Hải ơi, cứ đạp gió mà đi

Truyện ngắn: Giác

Ngày Hải đi, tôi đang ở cách nhà hàng trăm cây số, chẳng hay biết gì.

Lúc ấy mới chớm xuân, hoa đào vừa nhú nụ, còn chưa kịp nở, thế nhưng hơi lạnh trong không khí đã trở nên mềm mại hơn nhiều. Đêm nọ tôi mơ thấy hình ảnh của nhiều năm trước, đôi khi tôi gặp Hải ngồi vắt vẻo trên bờ tường phía sau trường, miệng ngậm một điếu thuốc, nhưng không châm lửa. Tôi không rõ nó có hút thuốc thật không, nhưng tôi chưa từng trông thấy nó với điếu thuốc cháy dở.

Hải kém tôi một tuổi. Nếu xét theo tiêu chuẩn của một học sinh ngoan: đi học đúng giờ, làm bài đầy đủ, không thuốc lá, không rượu bia, chắc chắn Hải sẽ bị liệt vào hạng bất hảo. Nó không thích nói chuyện, nhưng luôn quan sát người khác. Đôi khi tôi cảm thấy ngột ngạt vì cái nhìn của nó, yêu cầu nó thôi đừng nhìn tôi nữa. Thế nhưng Hải lại bảo nó đâu có nhìn tôi, nó chỉ đang nhìn tương lai mà mình ao ước. Hết cách, tôi chẳng thể phản bác nổi một câu.

Nhà Hải ở ngay cuối ngõ, đối diện với nhà tôi, vì thế tôi cũng được coi là một trong số ít những thằng bạn hàng xóm của nó. Hải sống cùng bà, nhưng nhiều năm trước bà đã mất vì tuổi cao sức yếu, vậy là giờ nó ở một mình. Tôi không rõ tình hình gia đình, họ hàng Hải thế nào, nhưng đám tang năm ấy chỉ có hai người từ dưới quê lên. Mẹ tôi tất bật chạy qua chạy lại, giúp nhà nó lo liệu, tôi cũng đi theo. Thỉnh thoảng tôi lén nhìn, thấy sắc mặt Hải vẫn lạnh lùng, nghiêm nghị, nhưng khô ráo và chẳng mảy may có dù chỉ một giọt nước mắt. Lúc ấy tôi vẫn chưa hiểu được rằng không thể đánh giá nỗi buồn của một người qua nước mắt của họ. Nước mắt chỉ là một sản phẩm từ hoạt động sinh lý của cơ thể, còn nỗi buồn thì không như thế. Mẹ tôi lầm bầm: “Khổ thân thằng bé, mới tí tuổi đã mồ côi cả nhà.” Lúc ấy tôi mười tuổi, đã đủ lớn để biết “mồ côi” là gì. Người ta hay bảo “mồ côi cha”, “mồ côi mẹ”, hoặc “mồ côi cả cha lẫn mẹ”, hoặc “mồ côi” không thôi, thế nhưng lúc ấy mẹ tôi lại bảo Hải “mồ côi cả nhà”. Cụm từ này đột nhiên xoáy vào lòng tôi, đột ngột như một mũi tên, khiến tôi cảm thấy đau nhói. Tôi ngó ra phòng khách, hai bác từ dưới quê lên ngồi im bất động, như những pho tượng. Hải rót nước cho họ. Hình như suốt cả đám tang, tôi không thấy nó và họ nói chuyện với nhau câu nào.

Tối khuya, mẹ bảo tôi về nhà nghỉ nhưng tôi vẫn muốn ở lại, cuối cùng gà gật trên chiếc ghế gỗ ở phòng khách nhà Hải. Tôi hỏi nó có muốn tâm sự không, thỉnh thoảng tôi vẫn thấy người ta làm vậy để vơi bớt nỗi buồn. Hải im lặng một lát rồi bảo, tao sẽ không về quê đâu. Về đấy thì cả đời này không ngóc đầu lên nổi.

Nghe nói sau đó dưới quê thống nhất mỗi tháng sẽ góp ít tiền gửi lên cho Hải trang trải cuộc sống, cũng là tận tình tận nghĩa.

Mấy tháng sau đám tang của bà là tháng cận tết. Tôi cùng mẹ đi chợ chọn đào và quất. Tôi hỏi mẹ rằng mình có thể mua một cành nhỏ được không, mẹ đồng ý rồi thuận miệng hỏi tôi mua làm gì, tôi bèn thật thà đáp: “Con mang qua cho thằng Hải. Nhìn nhà nó trống trải quá.” Mẹ tôi im lặng không nói gì nữa, khoé mắt chợt hồng hồng.

Buổi chiều hôm ấy tôi chạy sang nhà Hải, hét gọi í ới. Hải ra mở cửa, rất ngạc nhiên khi nhìn thấy tôi. Tôi dúi cho nó cành đào: “Nhà mày có lọ cắm chưa, không thì để tao về nhà lấy?” Hải bảo: “Cắt nửa vỏ chai là xong thôi”, rồi đón lấy cành đào, nói khẽ, “Gửi lời cảm ơn cả nhà mày giúp tao.” Tôi phá lên cười, nhiều lúc Hải có những câu bao quát thật rất chân thành, cũng rất hợp với cái vẻ lầm lì của nó. Tôi nghe Hải lẩm bẩm: “Thế là năm nay khỏi phải đi lượm.” Tôi hỏi: “Lượm gì cơ?” Hải nhìn tôi: “Ngày 30 tết canh ở mấy chợ hoa hay bãi rác, kiểu gì chẳng lượm được một cành.” Tôi ngớ người: “Mày không sợ à? Sao nghe cứ xui xui?” Hải đáp: “Năm nay tao mới định thế đấy chứ, mà nhà mày cho tao rồi thì thôi. Cảm ơn nhiều nhé.” Thế rồi nó kéo tôi vào nhà để cùng cắm cành đào.

Đêm 30, đúng 12 giờ, pháo hoa nổ thành từng chùm sáng chói trên nền trời đen thẫm. Tôi chạy ra khỏi nhà, hét với nhà đối diện: “Năm mới vui vẻ!” Hải cũng ra cửa hét vọng lại: “Mọi sự như ý!”

Năm ấy Hải vẫn là một đứa trẻ không thích nói chuyện, nhưng sự im lặng của nó không khiến tôi cảm thấy bất an. Rồi về sau, sự im lặng ấy trở thành một sự lầm lì mà tôi không thể lí giải nổi. Càng lớn, các mối quan hệ càng được mở rộng, tôi và Hải cũng không còn là đôi bạn chí thân đi đâu cũng có nhau nữa. Tôi dần cảm thấy mình không thể hiểu được Hải. Thỉnh thoảng gặp nhau, tôi kể chuyện xảy ra với mình ở trường cho nó nghe. Đôi khi nó hứng thú, đôi khi lại không. Hoặc tôi mang cho nó mấy cuốn sách hay - ông nội tôi rất thích mua sách tặng con cháu. Hải có thể nghiền ngẫm rất lâu trên một đoạn văn, hoặc một bài thơ. Tôi đùa nó bảo có khi nó có khiếu học văn, nó bèn bảo đó chỉ là một niềm khao khát.

“Niềm khao khát” mà Hải nói là gì nhỉ, tôi không tài nào lí giải nổi.

Cho đến một năm kia, Hải tham gia vào trận ẩu đả của hai nhóm côn đồ và bị thương, tôi mới ý thức sâu sắc được rằng bạn mình đã dần thay đổi. Tôi bắt nó hứa với mình là sẽ không qua lại với đám “bạn xấu” kia nữa. Hải nhẹ nhàng bảo: “Mày là bạn tao, chúng nó cũng là bạn tao.” Tôi nghẹn lời. Hải nhắm mắt vào, bảo: “Tao sẽ không làm gì sai trái hay phạm pháp đâu.”

Tôi chẳng thể bảo nó rằng, tôi thấy nó như đang đi trên con đường tự huỷ hoại bản thân.

*

Đối với tôi, “cô độc” là một tính từ lạ lẫm và hết sức đáng sợ. Từ bé đến lớn tôi chưa từng cảm thấy cô độc. Thế giới của tôi có bốn mùa xuân - hạ - thu - đông luân chuyển rõ rệt, thế nhưng thế giới của Hải lại không như vậy.

Nó bắt đầu bỏ học, đi làm thêm khi thì ở tiệm sửa xe, lúc thì lại ở tiệm xăm hình. Tôi nghe được những tin ấy từ bạn cùng lớp của nó. Tôi đạp xe đi tìm Hải, thấy nó đang ngồi xổm trước tiệm sửa xe, miệng ngậm một điếu thuốc, không châm lửa. Tự nhiên tôi lại chẳng biết nói gì. Hải nhìn tôi chăm chú, cái nhìn khiến tôi cảm thấy ngột ngạt. Nó nhẹ nhàng buông lời: “Lần trước mày mang sang nhà tao một bài thơ chép tay… tao đã đọc thuộc rồi đấy.” Rồi không để tôi đáp lại, nó đã tự đọc lên:

“...Tôi, con tàu dưới lớp tảo chằng chịt

Bị bão ném vào không trung lặng ngắt

Và các tàu buồm và tàu tuần tra

Chẳng buồn vớt bộ khung say xỉn nước…”

Tôi nhìn Hải mặc chiếc áo đầy dầu máy và vết bẩn, khuôn mặt đầy mồ hôi, đọc bài thơ nổi tiếng Con tàu say của Arthur Rimbaud, đột nhiên cảm thấy có lẽ mình sẽ không bao giờ hiểu được bạn mình. Người bạn từng nói sẽ không bao giờ về quê, người bạn từng đứng ở cổng, dưới tiếng nổ lộp độp và ánh sáng rực rỡ của pháo hoa, cùng tôi hét lên “Năm mới vui vẻ, mọi sự như ý”, giờ phút này trở thành muôn vàn hình ảnh mà tôi không thể nào nắm bắt được.

Sau khi Hải đọc xong khổ thơ cuối, chúng tôi cùng im lặng một lúc rất lâu. Cuối cùng nó bảo: “Mày về đi, sắp đến giờ học chiều rồi đấy. Đừng đi tìm tao nữa, mất thời gian.”

*

Lại một năm mới đến. Đêm 30, mẹ bảo tôi: “Con mang bánh chưng sang cho Hải, cái bánh mẹ để trên bàn bếp ấy.” Tôi cầm bánh chạy sang, ngó thấy cửa nẻo khoá chặt, bên trong tối om, im lìm. Đứng tần ngần một lúc, cuối cùng tôi cầm bánh, xoay người chạy khỏi con ngõ nhỏ. Bây giờ khi nghĩ lại tôi mới hiểu được rằng, đối với một số người, con ngõ ấy có thể là đường về nhà, nhưng với vài người khác, đó là lối đi vào bóng tối cô đơn vô tận. Cuối cùng tôi tìm thấy Hải ở một đống rác, đang đưa tay xách một cành đào tả tơi lên. Cổ họng tôi nghẹn đắng, mãi lâu sau mới ngắc ngứ cất được lời: “Hải ơi, về nhà thôi. Tao… mẹ tao kêu mang bánh chưng…” Rồi tự nhiên tôi bật khóc. Chẳng hiểu sao tôi lại khóc nữa.

“Đợi chút, xong ngay đây.” Hải chọn cành đào khác, cầm bằng một tay, sau đó nhảy xuống ngang hàng với tôi: “Khóc cái gì. Mùa xuân mà, phải có cành đào chứ. Mà mấy cành này bị vứt đi cũng uổng, tội nghiệp chúng nó không được an vị trong lọ như anh em khác.”

Tôi chẳng biết trả lời ra sao. Tự nhiên nước mắt tôi rơi và nỗi buồn ập đến ngay cả trước khi tôi kịp nhận ra mình buồn vì điều gì. Tôi và Hải sóng vai nhau đi về. Nó chợt bảo tôi: “Tao đã tìm hiểu về người viết bài thơ kia đấy. Mười lăm tuổi, ông ta bỏ nhà ra đi, cuối cùng chết trong cô độc.”

Hải bảo, nó rất thích ông ta. Tên ông ta là Arthur Rimbaud.

“Giờ tao nghèo quá, không có nhiều tiền.” Đột nhiên Hải nói: “Nhưng tao sẽ không ở yên một chỗ, tao muốn như Arthur Rimbaud, đạp gió mà đi.”

Năm ấy tôi mười bảy tuổi, Hải mười sáu. Lần đầu tiên tôi ý thức sâu sắc được rằng tâm hồn của bạn mình cô đơn biết mấy. Dù giao du với đủ hạng người, nhưng Hải chưa bao giờ làm hại ai, theo tôi thấy, nó chỉ làm hại mình. Có lẽ Hải muốn thông qua những kết nối này để mở rộng tấm lòng và xua tan bóng tối luôn đè nặng trong người.

Thế nhưng mùa xuân nào, Hải cũng chỉ có một mình.

Đêm 30, tiếng pháo hoa đã tắt hẳn, người nhà tôi cũng lục tục đi ngủ, thế nhưng tôi không sao yên giấc nổi. Suy nghĩ một lúc lâu, tôi quyết định trèo cổng sang nhà Hải, khẽ khàng gõ cửa. Hải chưa ngủ, thấy tôi thì hơi ngạc nhiên. Tôi nhanh miệng bảo: “Sợ bạn cô đơn nên sang tâm sự cùng”, cố tỏ ra đó là một câu đùa. Hải mỉm cười, không vạch trần tôi, nghiêng người sang bên cho tôi đi vào, còn đùa lại: “Này, mày có hợp tuổi để xông đất nhà tao không đấy?”

Tôi và Hải ngồi trên chiếc ghế gỗ mà nhiều năm trước, cũng tại đây, Hải đã nói rằng tao sẽ không về quê đâu. Về đấy thì cả đời này không ngóc đầu lên nổi. Đêm nay chúng tôi nói những chuyện khác, về dự định và tương lai. Tôi nhắm mắt, thì thầm: “Mày có nghe thấy tiếng không?” Hải cũng học theo tôi, nhắm mắt lại: “Tiếng gì cơ?” Tôi đáp: “Tiếng thời gian trôi, tiếng năm mới đến.” Một lúc sau, Hải bảo: “Tiếng bước chân của năm mới nhẹ nhàng quá. Có lẽ năm nay sẽ là một năm tốt đẹp.” Tôi cười: “Ừ, dịu dàng đến thế cơ mà.”

*

Sang năm mày thi đại học rồi nhỉ.

Ừ. Năm tới mày cũng thế đấy.

Không, tao đâu có học đại học. Không có tiền, mà cũng không muốn học.

Thế mày muốn làm gì?

Học nghề, rồi xây dựng cơ nghiệp.

Cơ nghiệp á? Nghe to tát thế.

Rồi làm thơ nữa.

Mày ôm mộng thi sĩ luôn cơ à?

Ừ, haha.

*

Cậu ấy thật sự rất cô đơn.

Tôi nghĩ mãi mà không biết phải làm sao mới có thể giúp được Hải.

*

Đến mùa xuân, sau khi hoàn tất các môn học trên trường, tôi lên đường về nhà. Về nhà mới hay Hải đã không còn ở đây nữa.

Mẹ nói không ai biết cậu đi bao giờ. Cửa cứ khoá chặt, lâu ngày không thấy, mới vỡ lẽ Hải đã đi rồi.

Tôi chợt cảm thấy bơ vơ, bởi đến giờ phút này, tôi cũng không biết nên đi tìm cậu ở đâu nữa.

Cậu lầm lũi, tội nghiệp, nhưng cậu cũng là người biết rõ mình muốn gì nhất.

Tôi như lại thấy Hải hôm ấy, nói muốn như Arthur Rimbaud, đạp gió mà đi.

Tết này nhà tôi vẫn gói bánh chưng, vẫn mua hoa đào, nhưng không còn ai ở căn nhà đối diện để tôi mang bánh sang nữa, cũng không còn cậu thiếu niên ngày nào đi nhặt hoa đào ở bãi rác, tiếc thương cho chúng vì không được cắm vào trong bình. Đêm 30, tôi đi vào giấc ngủ chập chờn lộp độp tiếng pháo hoa, còn như nghe thấy có tiếng chúc “Năm mới vui vẻ, mọi sự như ý!” của một năm nào đó đã xa. Tôi thật sự mong năm nay sẽ là một năm như ý với cậu. Cậu lăn lộn bên ngoài không có lấy một người thân thích, tết năm nay sẽ trải qua như thế nào đây?

Nhưng suy cho cùng, tôi chẳng thể làm gì. Mỗi cuộc đời và mỗi lựa chọn, rồi cuối cùng, chúng ta đều phải tiếp tục sống. Hải ơi, cứ đạp gió mà đi./.

G.