Lá chắn thép nơi cực Tây Tổ quốc

65;#quantrihoinghethuat

Chúng tôi lên A Pa Chải – Mường Nhé vào những ngày đầu tháng ba, đương khi đẹp nhất của mùa xuân Tây Bắc, lại đúng vào ngày truyền thống của các chiến sĩ quân hàm xanh đang ngày đêm nắm chắc tay súng bảo vệ biên cương Tổ quốc, nên chuyến đi, với mỗi anh chị em trong đoàn “văn nghệ sĩ” chúng tôi đều dạt dào cảm xúc và lắng đọng riêng chung nhiều ý nghĩa không tả hết được bằng lời.

Ảnh: Nguồn Internet.

Phạm Thị Xuân Châu

Chúng tôi đi. Bóng chiều bao phủ những con đèo uốn lượn quanh co và sắc hoàng hôn nhuộm màu lam trên những đỉnh núi xa xanh sương mờ thăm thẳm. Chiều biên giới mênh mông, đi giữa núi rừng biên cương mà nghe hồn trào dâng niềm nhung nhớ vô bờ. Chúng tôi đi, đến với biên cương nơi cuối trời Tây Bắc. A Pa Chải! Chỉ riêng cái tên thôi đã gợi lòng ta bao hoài niệm nhớ thương dù ta chưa đến đó bao giờ.

A Pa Chải xa xôi thúc giục lòng ta hướng về cột mốc số 0 sừng sững nơi cực Tây Tổ quốc – cột mốc “ba biên”, giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam – Lào – Trung Quốc, nơi “một con gà gáy, cả ba nước cùng nghe”, nơi chỉ cần đi vài bước chân thôi là ta đã hai lần “xuất ngoại” mà chẳng cần hộ chiếu. Nơi mà ở độ cao gần 2000 mét trên đỉnh Khoang Phu San hùng vĩ, ta được thu vào tầm mắt cái trùng điệp mênh mông của biên cương xanh thẳm, đôi mắt được rộng mở vô biên trước khung cảnh khoáng đạt, nên thơ của hùng vĩ núi non, dài rộng mây trời. Thật xúc động biết bao khi ta được có mặt ở nơi đây. Trên đầu ta là bầu trời mênh mông miền biên ải, dưới chân ta là Đất Mẹ yêu thương, được phân định rõ và trang nghiêm bởi cột mốc chủ quyền.

A Pa Chải, nơi cho lòng ta cảm nhận rõ ràng và sâu sắc hơn về tình yêu Tổ quốc, niềm tự hào về chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng, nơi từ ngọn cỏ lá cây đang xạc xào trong gió, đến những phiến đá lặng im trên khắp nẻo biên cương như vẫn còn mang hào khí nghìn năm, như còn in dấu chân cha ông thuở nào mang gươm đi giữ nước.

Đất Lai Châu – Điện Biên từ xưa vốn là miền biên giới xa xôi mà ông cha ta đã đặt cho cái tên đầy ý nghĩa là nơi biên khu ,được bảo tồn, gìn giữ vững chắc như chiếc âu vàng nằm trong lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc, như trong câu thơ đầy khí thế tự tôn dân tộc của Đức vua Trần Nhân Tông sau khi chiến thắng giặc ngoại xâm, trở về bái yết Chiêu Lăng: “Sơn hà thiên cổ điện kim âu” (Non sông nghìn thuở vững âu vàng). Đất này từ đời Lý được gọi là châu Ninh Viễn, có nghĩa là nơi địa đầu xa xôi của đất nước nhưng được giữ tuyệt đối an ninh, dân địa phương gọi nôm na là Mường Lễ. Chỉ một lần, lúc nhà Trần, nhà Hồ suy vi, quan lại ở biên cương kiêu ngạo lộng hành, tên quan phụ đạo Đèo Cát Hãn làm phản, dâng đất cho nhà Minh, Trung Quốc. Đến đời vua Lê Thái Tổ khởi nghĩa dựng nghiệp mới đánh tan quân Minh, dẹp yên Đèo Cát Hãn, thu hồi lại một dải biên cương Mường Lễ, và đặt cho cái tên mới là Phục Lễ, để ghi dấu thắng lợi khôi phục lại được toàn vẹn lãnh thổ của nước nhà. Nhà vua còn viết một bài thơ khắc lên đá để cảnh cáo bọn tù trưởng phản trắc đời sau. Bài thơ chữ Hán, có ý như sau:

Nghịch tặc hòng trốn trừng phạt/ Bốn biển chờ đã lâu

Tội phản từ xưa có/ Đất hiểm nay đã trừ

Cây cỏ xô gió bão/ Núi sông nhập bản đồ

Đề thơ khắc núi đá/ Trấn góc tây nước ta.

Nguyên văn Hán tự là:

Nghịch tặc cảm đào tru/ Ba manh cửu hề tô

Bạn thần tòng cổ hữu/ Hiểm địa tự kim vô

Thảo mộc kinh phong hạc/ Sơn xuyên nhập bản đồ

Đề thi khắc nham thạch/ Trấn ngã Việt tây ngu.

Ở sườn núi Thác Bờ xưa còn có tảng đá lớn, khắc một bài thơ khác của vua Lê Thái Tổ với lời tiểu dẫn kèm theo như sau: Ta đi đánh Đèo Cát Hãn về qua núi này có làm bài thơ bảo cho đời sau biết đường lối chế ngự các man. Người man Mường Lễ nếu ngoan cố không theo thì phải lập tức tiễu trừ, chớ sợ đường đi hiểm trở, nước non độc địa, mà nên nghĩ đến thiên hạ sinh dân làm trọng.

Kỳ khu hiểm lộ bất từ nan/ Ngã lão do tồn thiết thạch can

Nghĩa khí tảo không thiên chướng vụ/ Tráng tâm di tận vạn trùng san

Biên phòng hảo vị trù phương lược/ Xã tắc ưng tu kế cửu an

Hư đạo nguy than tam bách khúc/ Như kim tịnh tác thuận lưu khan.

Tạm dịch:

Gập ghềnh hiểm trở chẳng từ nan/ Già vẫn còn đây, sắt đá gan

Nghĩa khí quét quang ngàn chướng khí; Tráng tâm đạp hết vạn trùng san

Biên phòng mau nghĩ tìm phương lược/ Xã tắc phải lo kế giữ an

Truyền hãm ba trăm nơi thác hiểm/ Mà nay chỉ thấy thuận dòng êm.

Bài thơ thực sự là một khúc tráng ca hùng vĩ, truyền đến muôn đời sau cái ý chí không gì lay chuyển nổi: Một tấc đất của tổ tiên để lại, chúng ta là con cháu đời sau không thể nào để mất vào tay ngoại bang.

A Pa Chải hôm nay nhắc trái tim ta nghĩ về những người lính biên thuỳ, dù gian khó, vẫn vững chân đêm ngày đường tuần tra, dù nắng hè dội lửa hay giá buốt đêm đông, vẫn súng chắc trong tay canh giữ chủ quyền, bởi lời cha ông nghìn xưa vọng lại: Một tấc giang sơn không được để hao mòn.

A Pa Chải cũng nhắc lòng ta về nỗi đau của Tổ quốc hơn bốn mươi năm trước, lửa đã cháy và máu đã đổ trên khắp dải biên cương. Quân và dân A Pa Chải đã chiến đấu, hy sinh, anh dũng quật cường, 12 chiến sĩ đồn biên phòng A Pa Chải đã ngã xuống, hai chiến sĩ dân quân đã hy sinh, trong trận chiến không cân sức, chưa đến 30 con người đối đầu với hơn 1000 quân địch trong chiến thuật “biển người”. Bốn mươi bốn năm, cuộc chiến bi hùng nơi biên cương đã lùi vào quá khứ, chúng ta cũng đã khép lại quá khứ để hướng đến tương lai, nhưng tấm bia tưởng niệm còn kia mãi khắc vào đá bài ca không bao giờ quên, mãi khắc vào tháng năm những tên người bất tử. Đứng trước danh sách các liệt sĩ được ghi danh tại bia tưởng niệm đồn biên phòng Leng Su Sìn, lòng ta nghẹn lại, bởi hầu hết các chiến sĩ đồn biên phòng A Pa Chải hy sinh ngày 20/2/1979 đều sinh năm 1960, nhập ngũ năm 1978, tức là các anh hy sinh khi mới một tuổi quân và ngã xuống khi mới 19 tuổi đời. Trẻ nhất là một chiến sĩ dân quân người dân tộc Hà Nhì, học sinh trường Y tế Lai Châu. Khi ngã xuống trên đất quê hương, anh mới 18 tuổi.

Tháng ba biên cương. Hoa ban mùa xuân vẫn nở trắng núi đồi.

Phía trước khu tưởng niệm, đối diện đồn biên phòng Leng Su Sìn, có một cây hoa ban đang nở hoa trắng muốt. Trong cái tĩnh lặng trang nghiêm của buổi trưa thanh vắng, tiếng gió thổi qua đây như tiếng nguyện hồn ai, và màu hoa trắng trong kia như là linh hồn của những con người đã dâng hiến tuổi thanh xuân cho Tổ quốc, để sông núi đời đời gọi mãi tên Anh.

Biên cương hôm nay dẫu không còn phải vào sinh ra tử, dẫu đã qua rồi những mất mát hy sinh của cái thuở “Rải rác biên cương mồ viễn xứ, chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”, nhưng nhìn những cán bộ chỉ huy dày dạn, phong trần, bao tháng năm lăn lộn gắn với các đồn biên phòng, các chốt tiền tiêu, có khi hàng năm mới một lần về phép, lại nhìn những chiến sĩ trẻ măng, người khuôn mặt hiền lành chất phác, người dí dỏm hồn nhiên tinh nghịch, người còn chưa phai nhạt dấu thư sinh, cùng quân phục màu xanh lá cây, cùng trong tay một cây súng thép, cùng nhau những chặng đường tuần tra gian khổ, chia sẻ cùng nhau cái khoảnh khắc bâng khuâng phút trào dâng nỗi nhớ quê nhà, ta tưởng như gặp ở nơi đây cái tinh thần, ý chí hào hùng và cả nét tâm hồn đầy lãng mạn của đoàn binh Tây tiến năm nào: “Mắt trừng gửi mộng qua biên giới”, “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”.

Đến với biên cương, đến với các chiến sĩ biên phòng nơi cực Tây Tổ quốc, ta như được “lớn” thêm lên, thấm thía bao điều mà trước đó ta chưa được biết.

Nhớ lại tối đầu tiên đến A Pa Chải, dù mệt vì say xe, tôi vẫn thấy trái tim mình dội lên nhịp đập khoẻ khoắn đầy xốn xang, và một niềm xúc động rưng rưng khi trong ánh đèn pha ô tô bật sáng, trước mắt tôi hiện ra cổng đồn trang nghiêm và tấm biển màu xanh lá cây với dòng chữ thân thương: “Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Điện Biên - Đồn biên phòng A Pa Chải”.

Đón chúng tôi là các cán bộ chiến sĩ của đồn, hầu hết còn rất trẻ. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ tuần tra biên giới, bảo vệ an ninh vùng biên, canh giữ các cột mốc chủ quyền, làm công tác dân vận, thực hiện chỉ thị của chính phủ về tổ chức toàn dân bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới, các anh còn phải tiếp đón những đoàn công tác, khách tham quan, các cơ quan thông tấn báo chí từ mọi miền đất nước đến với A Pa Chải, đưa các đoàn lên thăm cột mốc, xuống xã, xuống bản tìm hiểu đời sống, phong tục tập quán của nhân dân, tổ chức khám chữa bệnh cho dân… Vào đúng dịp “Tết Biên phòng” mùng 3/3, nên cán bộ chiến sĩ của đồn càng muôn phần bận rộn, nhưng các anh vẫn dành cho chúng tôi sự tiếp đón nồng hậu, thân thương, chu đáo, nghĩa tình.

Đồng chí trung tá đồn trưởng Đặng Văn Tuấn, quê Hải Hậu – Nam Định, người chỉ huy trẻ tuổi nhưng đã có bề dày kinh nghiệm và thành tích xuất sắc trong công tác quản lý địa bàn biên giới, bảo vệ các cột mốc biên cương. Tốt nghiệp học viện biên phòng năm 2005, chàng sĩ quan ấy đã ghi vào đơn phần nguyện vọng công tác sau khi ra trường với hai chữ “Điện Biên”. Tại sao anh chọn nơi xa xôi ấy? Nhất là khi anh đã có người yêu đang chờ đợi anh nơi quê nhà? Bởi với anh, đó là mệnh lệnh sâu thẳm nơi trái tim, là đến với mảnh đất thiêng liêng gắn với hình ảnh người cha kính yêu đã khuất: “Cha tôi cũng là một người lính biên phòng, quanh năm xa nhà, cả cuộc đời gắn với biên giới Lai Châu. Anh em chúng tôi cũng quen với việc ăn tết trước ngày ông Công ông Táo lên chầu trời để bố lên biên giới canh giữ đất trời biên cương” – anh viết đầy chân thực và xúc động như vậy trong diễn đàn “Vì sao tôi tình nguyện nhập ngũ” (Báo Quân đội Nhân dân điện tử, số ra ngày 21/2/2023). Chính người cha mang quân hàm xanh ấy đã âm thầm bồi đắp, truyền cho anh lý tưởng, tình yêu biên cương, mong muốn con tiếp bước mình, trở thành người lính làm nhiệm vụ thiêng liêng trấn giữ biên thuỳ. Cha anh mất khi đang là đồn trưởng đồn biên phòng Pa Thơm, nơi quản lý hơn 30 km đường biên trên tuyến biên giới Việt – Lào. Và anh khi đó mới đang học năm thứ hai học viện biên phòng. Nỗi đau mất cha quá lớn, nhưng càng nhân lên trong anh niềm thương nhớ tự hào và quyết tâm đi theo con đường mà cha anh đã đi: “Bước cha trước, bước con sau; Đã thành đồng chí chung câu quân hành”. Trước khi về A Pa Chải, anh đã từng công tác ở các đồn biên phòng Mường Mươn, Leng Su Sìn, Nậm Kè, Na Cô Sa, Nậm Nhừ, Tây Trang… Càng đi nhiều, càng hiểu hơn về cha, càng mài sắc trong anh ý chí kiên cường và bản lĩnh vững vàng của người chiến sĩ biên phòng. Gặp gỡ, làm việc với những đồng đội của cha, anh càng hiểu cha mình hơn, càng thêm trân quý, tự hào và đồng điệu với những tâm sự, trăn trở của ông lúc sinh thời: “Làm thế nào để đồng bào Mông không còn di cư tự do? Làm thế nào để cuộc sống của đồng bào Mông, Hà Nhì ngày càng tốt hơn và cả làm thế nào để đời sống tinh thần, vật chất của bộ đội được đảm bảo để gắn bó với đơn vị, với biên cương?”. Anh viết: “Ở cương vị người chỉ huy, tôi đã nỗ lực rất nhiều. Tôi đã tập trung lãnh đạo đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, xây dựng cảnh quan đơn vị xanh-sạch-đẹp, tăng gia sản xuất để cải thiện cuộc sống cho bộ đội. Tôi cũng vận động, kêu gọi các tổ chức, các mạnh thường quân hỗ trợ nhu yếu phẩm, làm nhà, tặng cây, con giống cho đồng bào phát triển kinh tế. Những năm gắn bó với biên giới, tôi hiểu rằng, biên cương có giàu đẹp, có vững mạnh hay không, phải nhờ phần không nhỏ vào sức mạnh lòng dân. Đó là vì trách nhiệm của một người lính và đó là cách tôi hoàn thành những tâm nguyện còn dang dở của bố”.

Thật xúc động và tự hào về anh, người lính biên cương đã và đang viết tiếp giấc mơ biên cương còn dang dở của cha mình. Tôi tin anh sẽ giữ mãi trong tim ngọn lửa thiêng của tình yêu Tổ quốc, của lý tưởng cao đẹp, sáng trong mà người cha đáng kính của anh đã trao lại cho anh, như một “lời thề biên ải”, như một di chúc thiêng liêng, tha thiết, lặng thầm.

Cũng trong chuyến đi này, chúng tôi được gặp “công dân ưu tú” Lỳ Xuyến Phù, bản A Pa Chải, xã Sín Thầu. Anh là “hạt giống đỏ” nơi biên giới xanh. Chiến tranh biên giới nổ ra, năm 1979, anh mới 21 tuổi, là xã đội trưởng dân quân xã Sín Thầu. Chính anh đã cho chúng tôi biết những câu chuyện cụ thể, đầy xúc động về cuộc chiến đấu của bộ đội biên phòng A Pa Chải và dân quân xã Sín Thầu chống quân xâm lược. Gặp anh tại mảnh đất cực Tây xa xôi này, tưởng như hoàn toàn xa lạ, vậy mà lại có một thú vị bất ngờ, cảm động. Tôi nói anh trai tôi trước đây cũng là lính biên phòng, đóng quân ở đồn Mường Nhé. Anh nhập ngũ năm 1984, khi đó tình hình biên giới Mường Nhé tuy không còn chiến tranh, nhưng vẫn vô cùng căng thẳng, mỗi tân binh đều được phát một túi ni-lon màu đen (túi để đựng tử thi nếu hy sinh, nghĩa là mỗi người lính biên phòng khi đó đều xác định phải sẵn sàng hy sinh khi biên cương máu đổ). Anh hỏi tên anh trai tôi, tôi nói Phạm Xuân Vũ. Anh à lên một tiếng thật vui rồi hồn hậu nói: Vũ à, Vũ thì mình biết rồi. Rồi anh nhắc anh Thêm đồn trưởng, anh Biên và một số anh khác trong đồn. Thế mới biết, không ở nơi đâu mối quan hệ quân dân lại khăng khít, gắn bó và mật thiết như ở nơi biên ải xa xôi này. Và cột mốc vững chắc nhất chính là “cột mốc lòng dân”. Hàng chục năm, trên cương vị công tác và uy tín của mình tại xã Sín Thầu, anh đã góp phần cùng bộ đội biên phòng A Pa Chải vận động giữ gìn an ninh biên giới, bảo vệ vững chắc các cột mốc chủ quyền, và “xây” thêm những cột mốc vô hình, những pháo đài vững chãi trong lòng dân, để quê hương mãi xanh một màu xanh bình yên, để trời biên cương xanh mãi màu xanh xứ sở.

Trong chuyến đi vô cùng đáng nhớ này, không thể không nhắc lại cuộc “chinh phục” cột mốc số 0 của chúng tôi. Đường lên chốt đi bằng xe máy. Những chiếc “wave” quả cảm phong trần đã đưa không biết bao nhiêu lượt người lên chốt tiền tiêu. Tôi thầm cảm ơn người chiến sĩ trẻ đã chở tôi đi. Em đi rất vững tay lái, điềm đạm, cẩn thận và ân cần. Một đoạn dài đường ngoằn ngoèo, khúc khuỷu, xuống xuống, lên lên, gồ ghề sống trâu, gập ghềnh đá sỏi, người cầm lái hẳn là rất vất vả, lại thêm cây súng đeo trước ngực. Em vẫn đi, bình thản, tự tin, có lẽ bởi em đã rất quen với cung đường khó nhọc này. Tôi nói cảm nghĩ ấy, em nói đây là việc bình thường, chúng em đã rất quen rồi. Sắp hết đoạn đường dốc và xóc đầy ổ voi ổ gà, xe vẫn cứ liên tiếp nảy lên rồi trụt xuống, như trẻ con nghịch bấm phím pi-a-nô. Đến đoạn trải bê tông đường dễ đi hơn, nhưng vốn là con đường mòn men vách núi, nên không kém phần hiểm trở cheo leo “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm/ Heo hút cồn mây súng ngửi trời”. Người lính trẻ vẫn đi về phía trước, cây súng vẫn đeo trước ngực, màu áo xanh biên phòng hoà vào màu xanh cây lá biên cương gợi trong tôi cảm giác bình yên và một niềm biết ơn thầm lặng. Em vẫn đi, trên con đường quen thuộc mà đã bao lần em cùng đồng đội làm nhiệm vụ tuần tra biên giới, kiểm tra cột mốc, đường biên, giữ gìn trời xanh biên ải.

Khi đã đi hết 16 cây số đường rừng, khi chân đã leo hết 541 bậc thang bằng đá granit lên đến đỉnh Khoang Phu San, ta mới hiểu hết cái ý nghĩa chân thực của thơ Quang Dũng xưa một thời Tây tiến: “Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi/ Mường Lát hoa về trong đêm hơi”. Trước mắt ta, trên đầu ta, và cả thung lũng dưới chân ta nữa, đều là sương, sương bay trên tóc, sương giăng mờ mịt, sương che khuất núi, sương sa vời vợi gợi nỗi niềm biên tái mênh mông. Đó không phải khói sương huyền ảo trên sông Trường Giang giữa tháng ba mùa xuân diễm lệ trong Đường thi một thuở. Cũng không phải là màn sương đang “nương theo trăng ngừng lưng trời” để “tương tư nâng lòng lên chơi vơi” của thi nhân Ngô Xuân Diệu từ thế kỷ trước trên những trang thơ khắc khoải. Mà ở đây là sương rừng gió núi biên thuỳ. Sương gieo lâm thâm lạnh rùng lá cỏ. Màn sương dày đặc, lạnh cóng đôi tay, che khuất tầm nhìn của người chiến sĩ. Khi đông về, gió bấc hun hút thổi, rừng lạnh sương khuya, hơi đêm giá buốt, sẽ còn khắc nghiệt đến nhường nào?

Đứng trên đỉnh Khoang Phu San, trực tiếp cảm nhận cái hùng vĩ và âm u của núi rừng biên cương trong màn sương mờ mịt, càng thấu hiểu sự gian khổ, vất vả, hy sinh của những người lính đêm ngày trực chốt. Con đường chúng tôi vừa đi qua với tay lái “lụa” của các chiến sĩ biên phòng, chỉ là đường từ đồn lên cột mốc, dễ đi nhất và đi được bằng xe máy, còn đường tuần tra của các anh là đi dọc đường biên, luồn rừng, lội suối, vất vả gian nan, nhất là nơi biên cương hai nước Việt – Lào.

Chúng tôi đã đến nơi đây, một chuyến đi “thực tế” để sáng tác, nhưng tôi biết cái mà tôi “thực tế” được trong 3 ngày ngắn ngủi chẳng là bao so với thực tế đầy gian khổ, vất vả, hy sinh của các anh. Chưa kể, hầu hết các anh đều từ miền xuôi và các tỉnh xa lên đây, xa gia đình, xa cha mẹ, vợ con, xa người yêu dấu. Đồn là nhà, biên giới là quê hương. Đời chiến sĩ, tháng năm vơi đầy niềm thương nỗi nhớ. Các anh đã hy sinh cả hạnh phúc riêng để gắn bó với miền biên ải xa xôi này. Bởi, phía trước các anh là cột mốc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Sau lưng các anh là cuộc sống bình yên hạnh phúc của nhân dân. Riêng tôi nghĩ, chính các anh là những cột mốc chủ quyền. Những cột mốc trong lòng nhân dân. Những cột mốc cho sự trường tồn và bình yên Tổ quốc.

Xin mượn lời của Trung tướng Nguyễn Quốc Thước – Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, nguyên Tư lệnh Quân đoàn 3, Tư lệnh Quân khu IV, Tham mưu trưởng chiến dịch Tây Nguyên lịch sử, người lính Cụ Hồ đã đi suốt cuộc trường chinh, đã đi suốt các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chống Polpot, có mặt trên các chiến trường của cả 3 nước Đông Dương, nơi biên cương phía Bắc và giờ đây dẫu đã 98 tuổi vẫn tiếp tục đồng hành cùng Đảng, Nhân dân, Đất nước và Quân đội ta trên những chặng đường đi tới.

Xin gửi tới các anh – các cán bộ, chiến sĩ đồn biên phòng A Pa Chải thân yêu - lời chúc và cũng là lời nhắn nhủ sắt son của bậc lão tướng một đời trận mạc:

CHÚC CHO BIÊN CƯƠNG MÃI MÃI LÀ LÁ CHẮN THÉP CỦA TỔ QUỐC!

Lượt xem: 236