Màu vàng là màu của tự nhiên, nó là một trong những màu cơ bản của dải quang phổ. Các ống kính hướng về nó, khai thác nó, dùng làm món ăn nuôi dưỡng và tẩm bổ cho tâm hồn. Song màu vàng vẫn là màu mà các nhà nhiếp ảnh luôn phải nghiên cứu...

                                    MÀU VÀNG TRONG NHIẾP ẢNH

Vũ Kim Khoa

       Thủa ảnh màu còn xa lạ với người chơi ảnh ở Việt Nam. Những tấm hình đen trắng ngả vàng luôn gợi cho người ta chút ngỡ ngàng, bâng khuâng… Đó là hình ảnh của quá khứ xa, chụp về thời trẻ của bản thân, của bạn bè và của những người gần gụi nhất với mình. Hoặc giả đấy chỉ là một tiểu cảnh của nhánh sông, góc phố, hay lớp gạch bong tróc cũ kĩ của ngôi miếu làng. Nó tựa mốc giới của tuổi thơ, ngụp lặn ảo mờ trong những cung bậc kỉ niệm. Vậy nên màu vàng trên ảnh đen trắng là màu của hoài niệm, là màu đặc chưng của lớp men thời gian tráng phủ lên hồi ức xưa cũ. Nó thoảng thứ không khí của ngành bảo tồn, bảo tàng. Nó hiện diện ngoài ý muốn chủ quan của con người, khiến người ta phải tiếp nhận sắc vàng ấy, như những bậc cao niên chấp nhận lớp da mồi hiện rõ dần trên vầng trán, mu bàn tay…

     Khoa học phát triển, với sự nỗ lực cải tiến của các hãng sản xuất phim, giấy: Bằng cách trồng nhiều lớp nhũ tương, để bắt các loại màu sắc có bước sóng khác nhau của ánh sáng tự nhiên, người ta có được phim màu và giấy ảnh màu.

    Song ta hãy quên đi sự phức tạp của kĩ thuật, để đằm mình vào cảm giác mà hiệu quả của ánh sáng và màu sắc đem lại cho tâm lý và tình cảm của con người. Để khỏi lạc với tiêu đề, ta đi chuyên sâu hơn về thứ sắc vàng trong nhiếp ảnh màu. Quả thực, nghĩ đến màu vàng, là trí óc ta liên tưởng ngay tới thứ sắc màu sặc sỡ, nó tươi vui như tiếng cười con trẻ; trầm ấm như không khí ngày hè, lại phập phồng như tâm trạng của thiếu nữ thủa dậy thì. Nó là sự tương phản với nhiều gam màu khác; là mối thiện cảm cho con mắt. Ở đâu màu vàng cũng xuất hiện, nên nó đóng vai trò chủ đạo, nó ẩn trong các nguồn sáng; nó góp mặt làm các màu khác tươi thắm hơn. Ngay trong công nghệ in ảnh màu, (dù làm theo phương pháp cộng màu hay phương pháp trừ màu), thì những người thợ trong quá trình phối màu cho các bức ảnh đã đạt tới sự điêu luyện của nghệ sĩ. Và các “nghệ sĩ” ăn lương thợ này, luôn lấy màu vàng làm cứu cánh cho công việc của mình.

     Trong thực tế, mắt người ta bình thường có thể phân biệt được ba trăm cung bậc khác nhau của màu đen. Tương tự bằng mắt thường, chúng ta có thể phân biệt được ba trăm tiết tấu của sắc vàng. Những người làm biển quảng cáo, khi đặt chữ đỏ lên nền xanh, luôn dùng màu vàng làm bo cho con chữ, nhằm để trung hòa màu sắc, khiến tổng thể tấm biển dễ “bắt mắt” mà không bị gắt…

     Ở góc độ người chơi ảnh, khi đi đến hiện trường, thì thứ ánh sáng được ưa thích là vào buổi sáng hoặc lúc chiều tà. Thời điểm đó ánh sáng mặt trời được lọc qua tầng khí quyển đậm đặc hơn buổi ban trưa. Tấm “filter khí quyển” cản lại rất đáng kể các sắc màu khác, riêng sắc vàng vẫn được ưu tiên. Màu vàng trong những tấm ảnh này thật quyến rũ, đầy tâm trạng, nó tham vọng lại ẩn chứa nhiều nội dung gợi mở. Khiến những thứ được chụp đôi khi chỉ là nguyên cớ cho trí tưởng tượng của con người bay bổng.

     Nếu là người yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, trong hành trang lại có sẵn chiếc máy ảnh. Thử hỏi bạn thờ ơ được trước biển lúa vàng ở những buổi chiều thu vùng đồng bằng bắc bộ(?) Bạn lên SAPA sao cưỡng lại được sắc óng vàng hoa cải? Bạn có bất ngờ khi chụp ảnh trái nắng qua vòm lá xanh, mà lại thấy rạng rỡ sắc vàng? Và bạn đã bao giờ nhận ra mình bất lực, khi muốn ghi hình chuẩn sắc cánh hoa mướp mỏng manh, vàng gay gắt giữa trưa hè?...

     Màu vàng là màu của tự nhiên, nó là một trong những màu cơ bản của dải quang phổ. Các ống kính hướng về nó, khai thác nó, dùng làm món ăn nuôi dưỡng và tẩm bổ cho tâm hồn. Song màu vàng vẫn là màu mà các nhà nhiếp ảnh luôn phải nghiên cứu, bởi càng đi sâu tìm hiểu, thì những thách đố mới lại được mở ra... Thật khó nắm bắt và đầy quyến rũ – phải chăng đấy là duyên nợ truyền đời giữa màu vàng và nỗi đam mê nhiếp ảnh của người nghệ sĩ(?)