Người viết tình yêu của tác giả trẻ Nguyễn Ngọc Hà

    Sự cô đơn trong tình yêu của những người trẻ

(Đọc: Người viết tình yêu của Nguyễn Ngọc Hà, NXB trẻ 2019)

Tác giả: Giác

Tình yêu không phải là đề tài mới trong văn học, nhưng cách thể hiện tình yêu và cảm thức về tình yêu của người viết lại thường không giống nhau. Với Người viết tình yêu, Nguyễn Ngọc Hà đã bày tỏ cảm nghĩ dưới góc nhìn của một người trẻ, qua đó cho thấy một khía cạnh mới trong nội tâm con người thời đại. Đó là sự cô đơn đặc biệt nảy sinh dù chủ thể vẫn đang đứng giữa những liên kết cộng đồng, là nỗi khao khát yêu thương, hành trình truy cầu tình yêu và kiếm tìm hạnh phúc.

Chuyện kể về Minh, một người viết văn muốn viết về tình yêu, nhưng bản thân lại thiếu vắng tình yêu, do vậy cùng với câu chuyện tình yêu dang dở trên trang viết của mình, cô cũng không ngừng vượt thoát và muốn truy tìm hạnh phúc hiện hữu trong cái gọi là “tình yêu” ấy. Minh không có nhiều bạn, cô được xây dựng là một nhân vật có thiên hướng nghệ thuật, ít kết bạn không phải vì rụt rè mà vì cảm thấy điều đó không cần thiết. Mối liên kết rõ ràng nhất của Minh với những người bên ngoài chủ yếu được thông qua ba người: Lâm – một đầu bếp muốn yêu nhưng không muốn chịu sự trói buộc của kết hôn. Kan – một nghệ nhân xăm mình và Thiên – một người bạn đồng tính nam có sở thích xê dịch.

Không chỉ Minh, mà ở ba nhân vật này cũng tồn tại ám ảnh về sự cô đơn và cái chết rất rõ. Những nhân vật này cho người đọc cảm giác rằng họ đều là những người trẻ độc lập, dám nghĩ dám làm, nhưng dường như luôn có một cái gì đó trói buộc họ, khiến họ cảm thấy sầu lo và buồn bã. Rốt cuộc, họ không ngừng di chuyển và vượt thoát. Lấy đề tài tình yêu làm nền, Nguyễn Ngọc Hà trỏ tới những giới hạn và trói buộc vô hình, cùng sự thay đổi trong nội tâm con người. Con người thời đại này rất dễ cảm thấy lạc lõng và mất phương hướng, đặc biệt là những người trẻ. Họ khao khát hơi ấm và tình yêu, nhưng không gói gọn chỉ trong tình yêu lứa đôi nam nữ, họ có nhu cầu đạt được tới các dạng thức khác của tình yêu. Như là tri kỷ, bạn thân, người lạ có thể tâm sự lúc muộn phiền và sẽ biến mất khi bình minh tới, người chưa từng gặp mặt nhưng có thể thấu tỏ lòng mình qua thư từ hoặc kết nối internet... Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, giờ đây con người có thể kết nối với nhau dễ dàng qua nhiều cách, nhưng đôi lúc cũng chính bởi vậy nên khi nhận thấy mạng lưới cộng đồng khổng lồ xung quanh, chúng ta mới dễ cảm thấy lạc lõng và bơ vơ.

Nỗi cô đơn và sự cô độc vốn đã có từ lâu, song trong mỗi một thời đại khác nhau, chúng lại mang một dáng hình khác nhau. Người viết tình yêu đã chỉ ra một khía cạnh khác của sự đơn – độc theo góc nhìn đương đại.

Minh, Lâm, Kan và Thiên, tuy mỗi người có một suy nghĩ và công việc đặc thù khác nhau, song suy cho cùng mục đích của họ trước sau đều giống nhau: sự ấm áp của tình yêu và hạnh phúc khi được sống giữa cuộc đời. Đi sâu hơn vào câu chuyện của các nhân vật ta sẽ thấy, họ đều là những điển hình cho người trẻ của thế hệ mới. Họ luôn sợ hãi cảm giác bị bỏ lại, gạt ra bên lề, song mâu thuẫn ở chỗ, đôi khi chính họ cũng cảm thấy không muốn nhập vào với cái cộng đồng bên ngoài kia, và do vậy, họ loay hoay trong việc tìm kiếm nơi thật sự mà bản thân thuộc về. Họ nửa muốn bước vào thế giới sôi nổi bên ngoài, nửa muốn đóng kín cánh cửa lòng và tô điểm cho thế giới bí mật của cá nhân. Họ cầu chúc cho thế giới ngày một tốt đẹp, nhưng đôi khi lại bằng lòng đứng ngoài cái sự tốt đẹp ấy để sắm vai một người quan sát lặng thầm. Có người di chuyển liên tục, nhưng Thiên, để gột rửa tâm hồn và ngắm nhìn thế giới, tự tìm cách chữa trị và làm dịu cảm giác đơn côi trong lòng. Có người không ngừng đào sâu và viết, mượn con chữ để lột tả mong ước và dáng hình của tình yêu như Minh, để hướng tới những điều tốt đẹp.  

Nhưng phải nói rằng, trong truyện của Nguyễn Ngọc Hà, trước hết, vẫn là tình yêu. Là cảm giác cô đơn và buồn bã của những người trẻ tuổi. Bệnh trạng cô độc của thời đại này. Nhưng sau tất cả, đến cuối cùng, các nhân vật không dừng lại. Họ tìm đến sự giải thoát tâm hồn cho riêng mình, gột rửa trái tim và trí óc sáng trong, tiếp tục cuộc hành trình với hi vọng, hạnh phúc sẽ không rời bỏ chúng ta.

Người viết tình yêu có kết cấu hơi giống kiểu “truyện lồng trong truyện”. Nguyễn Ngọc Hà viết câu chuyện về Minh và bạn cô, đến lượt Minh, cô lại tiếp tục lắng nghe câu chuyện của người khác và ghi chép lại trong những trang viết của mình. Khi đọc ta có thể thấy sự hiện diện rất rõ của chủ nghĩa xê dịch, đâu đó thấp thoáng sự tồn tại thủ pháp dòng ý thức, sự pha trộn giữa cảm thức cô đơn kín đáo của phương Đông và nét phóng khoáng, vô tư lự của phương Tây.

Hiện nay không chỉ Nguyễn Ngọc Hà, mà đa số các tác giả trẻ, trước những sự giao lưu và va chạm của các nền văn hoá, đã tiếp thu và định hình cho mình rất nhiều những kiểu viết, phong cách mới. Đây là một tín hiệu cho sự chuyển dịch trong văn học, cái mới đang nảy nở và giao hoà với cái cũ. Trước Người viết tình yêu của Nguyễn Ngọc Hà, ta cũng có những cây bút trẻ hiện đại mang những phong cách viết cá tính, và sau Nguyễn Ngọc Hà, chắc chắn sẽ còn có thêm nhiều cây bút trẻ nữa xuất hiện và viết về thực tế của thời đại này với cái nhìn, cảm thức muôn hình vạn trạng./.

G.